Χριστίνα Λαμπούση – (Xristina De Vega)
ποιήτρια – συγγραφέας – σκηνοθέτης – δικηγόρος

Συνέντευξη στη Λουκία Πλυτά

Ελευθερία
…Θέλω να υψώσω ανάστημα
μπούκωσα απ’ το σκοτάδι
είναι πολλά τα χρόνια…

-Κα Λαμπούση, ηγείστε, από το 2011, μιας εκ των θεατρικών ομάδων των Μολάων, «ἰᾶσθε θεάτρῳ», πείτε μας πώς και γιατί ασχοληθήκατε με το ερασιτεχνικό θέατρο;

Από παιδί μπαινόβγαινα σε ρόλους. Μάλλον η ανάγκη για διαφυγή μου από την πραγματικότητα με οδηγούσε σε αυτό το «παιχνίδι». Μεγαλώνοντας συναντήθηκα με ανθρώπους, τα μέλη τής Ομάδας μου, που ήθελαν κι αυτοί να εκφραστούν, να αποδράσουν, να δημιουργήσουν. Και κάπως έτσι έγιναν όλα…

-Τί είναι αυτό που σας ωθεί να ασχολείστε με τις Τέχνες;

Η ανάγκη για έκφραση. Υπάρχει μεγάλο φορτίο εντός, θετικό και αρνητικό, το οποίο αναζητά τρόπους να αποφορτιστεί, να εκδραματιστεί, να εκτονωθεί, ανάγκη που τελικά είναι κοινή σε όλους μας, για το λόγο δε αυτό είναι μείζον να κοινωνούμε την έκφρασή μας με άλλους, οι οποίοι, μέσα από τη δική μας εκδήλωση, αναπαύονται μαζί μας διαβάζοντάς μας, αν μιλάμε για γραφή ή βλέποντάς μας, αν μιλάμε για θέατρο  κ.ο.κ.

«Για να ασχοληθώ με ένα έργο,
θα πρέπει κάτι να έχει να πει, να δώσει,
να διδάξει, να  εξελίξει
και μένα και τα μέλη της ομάδας μου,
αλλά και τους θεατές μας»

-Με τί κριτήριο διαλέγετε τα έργα που διδάσκετε και παρουσιάζετε;

Για να ασχοληθώ με ένα έργο, θα πρέπει κάτι να έχει να πει, να δώσει, να διδάξει, να  εξελίξει και μένα και τα μέλη τής ομάδας μου, αλλά και τους θεατές μας.

-Στο τώρα, πάνω σε ποιό έργο εργάζεστε;

Πέραν από τον «Όλβιβερ Τουίστ», το κλασσικό μυθιστόρημα του Καρόλου Ντίκενς, σε δική μου θεατρική διασκευή, που ετοιμάζουμε με 20μελή ομάδα για τις γιορτές, βρισκόμαστε σε πρόβες με το έργο «Toc Toc» τού Λωράν Μπαφί, σε δική μου μετάφραση, μια σπουδαία γαλλική κωμωδία, μια υπέροχη πρόταση αλληλοθεραπείας των αδυναμιών μας.

-Μπορεί το θέατρο να διδάξει νέους τρόπους κατανόησης και αντιμετώπισης των καταστάσεων της ζωής;

Φυσικά! Μα αυτό είναι και το βαθύ του νόημα, η βασική του λειτουργία. Μπορείς να ζήσεις ζωές άλλων, χωρίς να εμπλακείς συναισθηματικά, μπορείς να προφυλαχθείς από λάθη άλλων, χωρίς να υποστείς τις συνέπειες, να ακολουθήσεις τον τρόπο ζωής του ήρωα και άλλα πολλά.

-Ο Peter Slade, ο πρώτος που χρησιμοποίησε τον όρο «δραματοθεραπεία»,  αναφέρει πως, «η δραματοθεραπεία είναι μια βοήθεια για να αποκτήσουμε προσωπικότητα». Πείτε μας την άποψή σας;

Παίζοντας, ανακαλύπτεις πτυχές τού εαυτού σου, που αγνοούσες ότι υπάρχουν. Μια σκοτεινή περιοχή, ένα έντονο κακό συναίσθημα, μια πλευρά κρυφή, που στην κανονική μας ζωή ενδέχεται να μη μας επιτρέπεται να εκφραστεί. Στο θέατρο, όμως, όλα επιτρέπονται. Οπότε, όλο αυτό λειτουργεί, όπως αντιλαμβάνεστε, άμεσα ιαματικά, θεραπευτικά.

«Το να γερνάς είναι σαν να σε τιμωρούν ολοένα και πιο αυστηρά
για ένα έγκλημα που δεν έχεις διαπράξει»

Τεγιάρ ντε Σαρντέν

-To 2022 εκδώσατε το πρώτο σας θεατρικό έργο, με τίτλο «Εντός περιθωρίου» (εκδόσεις Σαιξπηρικόν). Μιλήστε μας για τους χαρακτήρες και το ζητούμενό τους;

Ο Μάκης και η Κατερίνα συναντώνται σε ένα γηροκομείο και ερωτεύονται. Και εκεί που όλοι τούς έχουν ξεγραμμένους, όπως συμβαίνει στην ελληνική, αλλά και παγκόσμια, εν τέλει, κοινωνία, αυτοί αποδέχονται ο ένας τον άλλον και τις αδυναμίες του, απενεχοποιούν ο ένας τον άλλον για τις παραλείψεις και τα λάθη του κι έρχονται κοντά, ξαναβρίσκοντας το νόημα της ζωής. Για μένα ο έρωτας νικά τη γήρανση, τη φθορά, τον θάνατο.

-Για ποιούς λόγους πιστεύετε ο έρωτας και η αγάπη στην τρίτη ηλικία αντιμετωπίζονται με επίκριση από την κοινωνία;

Δεν είμαστε καθόλου συμφιλιωμένοι με τη φυσική φθορά, η οποία έχει μόνο αρνητικό πρόσημο, ενώ θα μπορούσε η συσσωρευμένη, σε αυτήν την ηλικία, εμπειρία και γνώση τού εαυτού να λειτουργούν σε μία κατεύθυνση ηρεμίας και απόλαυσης και όχι, όπως συμβαίνει, απέχθειας και ντροπής. Οι ηλικιωμένοι δε δικαιούνται τίποτα, ούτε χάδια, ούτε φιλιά, ούτε αγκαλιές, ούτε έρωτα. Πόσο κρίμα…

-Ακόμη και σήμερα τείνει να υπάρχει ο μύθος ότι μετά από κάποια ηλικία το σεξ είναι κάτι «απαγορευμένο», διαφορετικά θα έπρεπε να ντρεπόμαστε, γιατί είναι κάτι μη κοινωνικά αποδεκτό και κοινωνικά ανάρμοστο. Πείτε μας την άποψή σας;

«Η εποχή μας υποφέρει από ανηδονία»

Το σεξ είναι χάδια και αγκαλιές και, όπως λέει η Κατερίνα στο εν λόγω θεατρικό, «Γιατί; Γιατί να μη μας αρέσουν τα χάδια; Εμείς, δεν έχουμε δέρμα; Δεν πονάμε όταν χτυπάμε;». Η εποχή μας υποφέρει από ανηδονία. Ενώ έχουμε ελευθερία να πλησιάσουμε ο ένας τον άλλον σε κάθε ηλικία, εμείς, αντιερωτικά εντελώς, αρκούμαστε σε μία οθόνη, ανταλλάσσοντας μηνύματα. Εξ αποστάσεως. Πάντα εξ αποστάσεως! Ποτέ εξ επαφής.

-Παρά το γεγονός ότι θα περίμενε κανείς από την πολιτεία να φροντίζει και να προστατεύει τα ευάλωτα μέλη της, παρατηρούνται κι εδώ σημαντικές ελλείψεις, οι οποίες φανερώνουν την απουσία ουσιαστικής οργάνωσης και πραγματικού ενδιαφέροντος από τη μεριά τού κράτους. Ποιοί πιστεύετε είναι οι λόγοι που η σημερινή κοινωνία σπρώχνει τους ηλικιωμένους στο περιθώριο;

Το μότο τής σημερινής κοινωνίας είναι η δύναμη. Που δυστυχώς έχει συνδυαστεί με τη σωματική ρώμη, η οποία εννοείται πως χάνεται μεγαλώνοντας. Η άλλη, όμως, απίστευτη ικανότητα να γεύεσαι τα πράγματα απολαυστικά, που υπάρχει στις μεγαλύτερες ηλικίες, υποβαθμίζεται. Όταν μεγαλώνεις, δε δικαιούσαι να απολαμβάνεις. Αφήστε που όποιος απολαμβάνει είναι ένας βαθιά ελεύθερος άνθρωπος. Ποιός μας θέλει ελεύθερους;

-Φέτος εκδώσατε το θεατρικό έργο «Στα χνάρια των ηρώων» (εκδόσεις Σαιξπηρικόν). Πείτε μας ποιές σκέψεις σάς ώθησαν στην επιλογή τού θέματος, τί πραγματεύεται και σε τί αποσκοπεί;

Με αφορμή τον εορτασμό των 200 χρόνων από την ελληνική επανάσταση, μου ζητήθηκε από τον Δήμο Μονεμβασίας να σκηνοθετήσω ένα έργο με θέμα την επανάσταση στον τόπο μας. Έψαξα στη βιβλιογραφία, αλλά δυστυχώς δεν υπήρχε κάτι σχετικό, οπότε αποφάσισα να συγγράψω κάτι η ίδια. Μετά από μεγάλη ιστορική έρευνα προέκυψε το θεατρικό αυτό, όπου ένας παππούς αφηγείται στο εγγόνι του την ελληνική ιστορία εκείνης της εποχής, όσα δε του αφηγείται, ζωντανεύουν επί σκηνής.

-Ο Αισχύλος έλεγε πως «Λίγοι είναι οι άνθρωποι που έχουν στη φύση τους να τιμούν χωρίς φθόνο τον ευτυχισμένο αδελφό τους». Ωστόσο, τί πιστεύετε ότι συμβαίνει στην Ελλάδα σήμερα;

Μεγάλη ιστορία. Ο διχασμός, δυστυχώς, είναι στο αίμα μας. Δύσκολα θα χαρούμε με τη χαρά και την επιτυχία τού διπλανού μας κι ακόμα περισσότερο τού αδελφού μας. Το να χαρείς με τη χαρά τού άλλου, προϋποθέτει ωριμότητα, ψυχική ενηλικίωση και τακτοποίηση των εντός μας θεμάτων. Ποιός το έχει κάνει αυτό; Ελάχιστοι.

…ανάθεμά σας τέρατα της γης
που τολμήσατε
αγγέλους να αγγίξετε…

-Κα Λαμπούση, εκτός του νέου θεατρικού σας έργου, εκδίδετε και την ποιητική συλλογή με τίτλο, «Τους κύκλους τάραττε», (εκδόσεις Σαιξπηρικόν). Τί πραγματεύεται η θεματολογία των ποιημάτων σας;

Μιλώ για την κακοποίηση παιδιών και γυναικών. Για το τραύμα που μπορεί ισόβια να σε σημαδέψει, εάν είχες την ατυχία να βρεθείς στον δρόμο κάποιου μανιακού, είτε γονιού, είτε συντρόφου. Όλα, όμως, τα ποιήματά μου, αν και σκληρά στη βάση τους, καταλήγουν σε μία πρόταση διαχείρισης του τραύματος, που είναι, κατ’ εμέ, και το ζητούμενο.

-Κατά τη γνώμη σας, παρέχονται στον σημερινό Έλληνα οι κατάλληλες ενημερώσεις-πληροφορίες-γνώσεις,  ώστε να αναπτύξει την ανάλογη κριτική ικανότητα να υπερασπίζεται το δικαίωμα οποιουδήποτε να ζει και να αναπτύσσεται ελεύθερα σε πλαίσια ανιδιοτέλειας;

Η Ελλάδα έχει τα πάντα. Απλώς πρέπει να αναζητήσεις να τα βρεις. Πρέπει να προσπαθήσεις περισσότερο από άλλες χώρες, προκειμένου να έρθεις σε επαφή με την πληροφορία και τη γνώση. Αλλά είναι στο χέρι μας.

«Δεν μπορούν όλοι να γίνουν γονείς»

-Αν μπορούσατε να αλλάξετε κάτι στην σημερινή κοινωνία, τί θα ήταν αυτό;

Θα περνούσα από ειδικές εξετάσεις τούς έχοντες την πρόθεση να γίνουν γονείς. Δεν μπορούν όλοι να γίνουν γονείς. Άνθρωποι με βαθιά ψυχικά θέματα φέρνουν στον κόσμο παιδιά με πληγές ανεπούλωτες, ίσως και μια ζωή, τα οποία, με τη σειρά τους, θα μεταφέρουν τη δυστυχία τους στα δικά τους παιδιά και στην ιστορία αυτή ουκ έσται τέλος. Εκκολάπτεται μια κοινωνία που πάσχει.

«Ἔστιν οὖν τραγωδία μίμησις πράξεως σπουδαίας καὶ τελείας,
μέγεθος ἐχούσης, ἡδυσμένῳ λόγῳ,
χωρὶς ἑκάστῳ τῶν εἰδὼν ἐν τοῖς μορίοις, δρώντων
καὶ οὐ δι’ ἀπαγγελίας, δι’ ἐλέου καὶ φόβου
περαίνουσα τὴν τῶν τοιούτων παθημάτων κάθαρσιν»

Αριστοτέλης

Βιογραφικό σημείωμα

Η Χριστίνα Λαμπούση γεννήθηκε και μεγάλωσε στους Μολάους Λακωνίας. Αποφοίτησε από τη Νομική Σχολή Αθηνών το 1995 και από το 1997 ασκεί μαχόμενη δικηγορία, διατηρώντας δικηγορικό γραφείο στους Μολάους. Είναι απόφοιτος του Εθνικού Ωδείου Πειραιώς (Τμήμα Βυζαντινής Μουσικής, πιάνο, πνευστά, αρμονία). Το 2011 ίδρυσε τη θεατρική ομάδα  «ἰᾶσθε θεάτρῳ» κι έχει σκηνοθετήσει το «Παραμύθι χωρίς όνομα» της Π. Δέλτα, την «`Οπερα της Πεντάρας» του Μπέρτολτ Μπρεχτ, τη «Φουέντε Οβεχούνα» του Λόπε ντε Βέγκα, τον «Μέγα Αλέξανδρο και το καταραμένο φίδι», την «Αντιγόνη» του Σοφοκλή (όπου και πρωταγωνιστούσε η ίδια), το έργο «Harvey» της Μαίρη Τσέις, τα «Αυγά Μαύρα» του Διονύση Χαριτόπουλου (όπου επίσης πρωταγωνιστούσε), το «Και τώρα οι δυο μας» του Αλεξάντερ Γκέλμαν, την «Κλοπή» του `Ερικ Τσάπελ, το «Oleanna» του Ντέιβιντ Μάμετ εξ ολοκλήρου στην αγγλική γλώσσα, το «Toc toc» του Λοράν Μπαφί σε δική της μετάφραση, την «Ιφιγένεια εν Αυλίδι» του Ευριπίδη, αλλά και τα παραμύθια «Ο Πρίγκιπας και ο φτωχός» του Mark Twain σε δική της διασκευή, «Το Πνεύμα των Χριστουγέννων» του Κάρολου Ντίκενς, επίσης, σε δική της διασκευή. «Ο `Άγιος Βασίλης…κοκκινοσκουφίτσα», «Η αγάπη και τα τρία πορτοκάλια», «Ο `Άγιος Βασίλης…κόκκαλο» και «Τη Μαγική Ιστορία του Βιβλίου» της Στεφανίας Τσάκωνα. Έχει συγγράψει τα θεατρικά έργα «Εντός περιθωρίου» και «Στα χνάρια των ηρώων μας» (εκδόσεις Σαιξπηρικόν) και «Το γιασεμί του Συγούστου», «Κατά μέτωπον» και «Θα σε βρω» (υπό έκδοση). Έχει συμμετάσχει σε σεμινάρια θεάτρου, θεατρικής γραφής τού Γιάννη Σκαραγκά, θεατρικού αυτοσχεδιασμού, καθώς και ποιητικής γραφής τού Στρατή Πασχάλη και του Βασίλη Αμανατίδη. Από το 2008 έως το 2010 συνεργάστηκε με το Θεατρικό Εργαστήρι Γυμνασίου-Λυκείου Μολάων, συν-σκηνοθετώντας τις παραστάσεις «Τρωάδες», «`Όρνιθες» (παράσταση για την οποία παραχωρήθηκε εξαιρετικά η Επίδαυρος) και «Το μεγάλο μας Τσίρκο», όπου είχε αναλάβει και το μουσικό κομμάτι. Σε όλα τα έργα που σκηνοθετεί, η μουσική εκτελείται ζωντανά επί σκηνής. Διοργανώνει ποιητικές βραδιές (ενδεικτικά Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης με νεοέλληνες ποιητές, Αφιέρωμα στον Γιάννη Ρίτσο) και συμμετέχει στα καλλιτεχνικά δρώμενα της Λακωνίας. Επιμελείται στην ΕΡΤ το ποιητικό ένθετο «Στιγμές ποίησης», όπου παρουσιάζει νέους ποιητές. Στην περίοδο του κόβιντ επιμελήθηκε δέκα ραδιοφωνικές θεατρικές παραγωγές, οι οποίες αναμεταδόθηκαν στην ΕΡΤ Τρίπολης και Καλαμάτας («Το παιχνίδι της Μοναξιάς» του Ουίλιαμ Γκίμπσον, «Μίζερι» του Στήβεν Κίνγκ και άλλα). Γράφει ποιήματα (υπό έκδοση η ποιητική της συλλογή «Τους κύκλους τάραττε»), που κατά καιρούς έχουν δημοσιευτεί σε γνωστά έντυπα και ηλεκτρονικά περιοδικά και ιστότοπους. Θεατρικά: «Εντός περιθωρίου», (εκδόσεις Σαιξπηρικόν, 2022) και «Στα χνάρια των ηρώων μας» (εκδόσεις Σαιξπηρικόν, 2023).